TCK Madde 75 – Önödeme

Kanun Metni

Madde 75 –

(1) Uzlaşma kapsamındaki suçlar hariç olmak üzere, yalnız adlî para cezasını gerektiren veya üst sınırı altı ayı aşmayan hapis cezasını gerektiren suçlarda, fail;

• Adlî para cezası maktu ise bu miktarı, değilse alt sınırını,
• Hapis cezası öngörülmüşse alt sınırının karşılığı olarak her gün için 100 TL üzerinden hesaplanan miktarı,
• Hapis ve para cezası birlikte öngörülmüşse her ikisinin alt sınırına karşılık gelen miktarı

soruşturma giderleriyle birlikte, savcılık tarafından yapılacak tebligattan itibaren 10 gün içinde ödediği takdirde hakkında kamu davası açılmaz.

Talep edilmesi halinde ödeme birer ay arayla üç taksit halinde yapılabilir. Taksitlerin süresinde ödenmemesi halinde önödeme hükümsüz kalır ve soruşturmaya devam edilir.

Taksirli suçlar hariç olmak üzere, önödeme uygulandıktan sonra beş yıl içinde tekrar önödemeye tabi bir suç işlenirse, teklif edilecek önödeme miktarı yarı oranında artırılır.

(2) Özel kanun gereği davanın doğrudan mahkemeye intikal ettiği durumlarda da fail, hâkimin bildirmesi üzerine aynı şekilde ödeme yaparsa kamu davası düşer.

(3) Savcılık tarafından önödeme yapılmadan dava açılması veya suçun niteliğinin değişerek önödeme kapsamına girmesi halinde de önödeme uygulanır.

(4) Kanunda hapis veya adlî para cezasından biri seçimlik ceza olarak öngörülmüşse, önödeme miktarı adlî para cezası esas alınarak belirlenir.

(5) Önödeme nedeniyle kamu davasının açılmaması veya düşmesi;

• Şahsi hak taleplerini,
• Malın geri alınmasını,
• Müsadere hükümlerini

etkilemez.

(6) Kanunda ayrıca belirtilen bazı suçlar bakımından da önödeme hükümleri uygulanır.

(7) Önödeme nedeniyle verilen kovuşturmaya yer olmadığı veya düşme kararları, özel bir sisteme kaydedilir ve yalnızca yargı makamlarınca kullanılabilir.

Önödeme Nedir?

Önödeme, ceza hukukunda bazı hafif suçlar bakımından failin belirli bir miktar parayı ödemesi halinde kamu davasının açılmamasını veya açılmış davanın düşmesini sağlayan bir kurumdur.

Bu kurumun amacı:

• Basit suçlarda yargılama yükünü azaltmak,
• Ceza yargılamasının daha hızlı sonuçlanmasını sağlamak,
• Failin ceza almadan sorumluluğunu yerine getirmesini sağlamaktır.

Önödeme Hangi Suçlarda Uygulanır?

Önödeme genel olarak şu suçlarda uygulanır:

• Sadece adlî para cezasını gerektiren suçlar,
• Üst sınırı 6 ayı aşmayan hapis cezalarını gerektiren suçlar.

Ancak kanun bazı suçları ayrıca önödeme kapsamına almıştır.

Örneğin:

• Yardım veya bildirim yükümlülüğünün yerine getirilmemesi (TCK 98)
• Hakaret suçu (belirli durumlar hariç)
• Genel güvenliğin taksirle tehlikeye sokulması
• Çevrenin taksirle kirletilmesi
• Özel işaret ve kıyafetlerin usulsüz kullanılması
• Suçu bildirmeme

Önödeme Süresi

Savcılık tarafından yapılan tebligattan sonra fail:

10 gün içinde ödeme yaparsa

• kamu davası açılmaz.

Fail isterse ödeme:

• 1 ay arayla 3 taksit halinde yapılabilir.

Ancak taksitlerden biri ödenmezse:

• önödeme geçersiz olur ve soruşturma devam eder.

Önödemenin Sonuçları

Önödeme yapılması halinde:

• Fail hakkında kamu davası açılmaz veya
• Açılmış dava düşer.

Ancak bu durum:

• Tazminat taleplerini,
• Müsadere kararlarını,
• Malın geri verilmesini

etkilemez.

Tekrar Önödeme Yapılması

Kanuna göre:

• Fail önödeme uygulandıktan sonra
• 5 yıl içinde tekrar önödemeye tabi bir suç işlerse

teklif edilen önödeme miktarı yarı oranında artırılır.

Bazı suçlarda ise tekrar önödeme uygulanmaz.

Uzlaşma ile Önödeme Arasındaki Fark

Ceza hukukunda önödeme ile uzlaşma farklı kurumlardır.

Önödeme

• Fail belirlenen parayı devlete öder,
• Mağdurun rızası gerekmez.

Uzlaşma

• Fail ve mağdur arasında uzlaşma sağlanması gerekir,
• Genellikle mağdurun zararının giderilmesi amaçlanır.

Hukuki Değerlendirme

TCK Madde 75, ceza hukukunda basit suçların hızlı şekilde çözümlenmesini sağlayan önemli bir alternatif mekanizmadır.

Bu düzenleme sayesinde:

• Ceza mahkemelerinin iş yükü azaltılmakta,
• Failin ceza almadan sorumluluğunu yerine getirmesi sağlanmakta,
• Ceza adalet sistemi daha etkin ve hızlı çalışmaktadır.

Önödeme kurumu, modern ceza hukukunda alternatif uyuşmazlık çözüm yöntemlerinden biri olarak kabul edilmektedir.