TCK Madde 73 – Soruşturulması ve Kovuşturulması Şikâyete Bağlı Suçlar

Kanun Metni

Madde 73 –

(1) Soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı olan suçlarda, yetkili kişi altı ay içinde şikâyette bulunmazsa soruşturma ve kovuşturma yapılamaz.

(2) Zamanaşımı süresini geçmemek şartıyla bu süre, şikâyet hakkı olan kişinin fiili ve failin kim olduğunu öğrendiği günden itibaren başlar.

Ancak hakaret suçu bakımından, şikâyet süresi her hâlükârda fiilin işlendiği tarihten itibaren iki yılı geçemez.

(3) Şikâyet hakkı bulunan kişilerden biri altı aylık süreyi kaçırsa bile, diğerlerinin şikâyet hakkı devam eder.

(4) Kovuşturulması şikâyete bağlı suçlarda, kanunda aksi belirtilmedikçe şikâyetten vazgeçilmesi davayı düşürür. Ancak hükmün kesinleşmesinden sonra yapılan vazgeçme cezanın infazını engellemez.

(5) Suçun birden fazla kişi tarafından iştirak halinde işlenmesi durumunda, sanıklardan biri hakkında şikâyetten vazgeçilmesi diğer sanıkları da kapsar.

(6) Kanunda aksi belirtilmedikçe, şikâyetten vazgeçme bunu kabul etmeyen sanık hakkında hüküm doğurmaz.

(7) Kamu davasının düşmesi, mağdurun şikâyetten vazgeçmesinden kaynaklanmış ve vazgeçme sırasında şahsi haklarından da vazgeçtiğini açıkça belirtmişse, artık hukuk mahkemesinde tazminat davası açılamaz.

(8) (Mülga)

Şikâyete Bağlı Suç Nedir?

Şikâyete bağlı suç, soruşturma ve kovuşturmanın yapılabilmesi için mağdurun veya yetkili kişinin şikâyette bulunmasını gerektiren suç türüdür.

Bu suçlarda:

• Savcılık kendiliğinden soruşturma başlatamaz.
• Soruşturma yapılabilmesi için mağdurun şikâyeti gerekir.

Şikâyet yapılmadığı takdirde ceza yargılaması başlatılamaz.

Şikâyet Süresi

Kanuna göre şikâyete bağlı suçlarda şikâyet süresi:

6 aydır.

Bu süre şu tarihten itibaren başlar:

• Mağdurun fiili ve failin kim olduğunu öğrendiği gün.

Ancak bu süre dava zamanaşımı süresini aşamaz.

Hakaret Suçunda Şikâyet Süresi

2024 yılında yapılan değişiklik ile hakaret suçu bakımından özel bir düzenleme getirilmiştir.

Buna göre:

• Hakaret suçunda şikâyet süresi en fazla 2 yıl olabilir.

Yani mağdur fiili daha sonra öğrenmiş olsa bile fiilin işlendiği tarihten itibaren iki yıl geçtikten sonra şikâyet hakkı kullanılamaz.

Şikâyetten Vazgeçme

Şikâyete bağlı suçlarda mağdur, şikâyet hakkını kullandıktan sonra şikâyetinden vazgeçebilir.

Bu durumda:

• Kamu davası düşer.

Ancak vazgeçmenin hüküm doğurabilmesi için:

• Sanığın da vazgeçmeyi kabul etmesi gerekir.

Birden Fazla Failin Bulunması

Suç birden fazla kişi tarafından işlenmişse:

• Sanıklardan biri hakkında yapılan şikâyetten vazgeçme diğer sanıkları da kapsar.

Ancak kanuna göre sanık vazgeçmeyi kabul etmezse, yargılama onun bakımından devam edebilir.

Şikâyetten Vazgeçmenin Hukuk Davasına Etkisi

Eğer mağdur:

• Şikâyetten vazgeçerken
• Şahsi haklarından da vazgeçtiğini açıkça belirtirse

artık hukuk mahkemesinde tazminat davası açamaz.

Bu nedenle şikâyetten vazgeçme beyanı hukuki sonuçlar doğuran önemli bir işlemdir.

Hukuki Değerlendirme

TCK Madde 73, ceza hukukunda mağdurun iradesine bağlı olarak yürütülen suçlara ilişkin temel usul kurallarını düzenlemektedir.

Bu düzenleme sayesinde:

• Mağdurun iradesi ceza yargılamasında önemli bir rol oynamakta,
• Küçük veya özel nitelikteki suçlarda tarafların uzlaşma ve barışma imkânı korunmakta,
• Ceza adalet sisteminde mağdurun hakları gözetilmektedir.

Şikâyete bağlı suçlar kurumu, ceza hukukunda mağdur odaklı yargılama anlayışının önemli bir örneğidir.