TCK Madde 13 – Diğer Suçlar

Kanun Metni

Madde 13 – (1) Aşağıdaki suçların, vatandaş veya yabancı tarafından, yabancı ülkede işlenmesi halinde Türk kanunları uygulanır:

a) İkinci Kitap, Birinci Kısım altında yer alan suçlar.
b) İkinci Kitap, Dördüncü Kısım altındaki Üçüncü, Dördüncü, Beşinci, Altıncı, Yedinci ve Sekizinci Bölümlerde yer alan suçlar.
c) İşkence (madde 94, 95).
d) Çevrenin kasten kirletilmesi (madde 181).
e) Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti (madde 188), uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanılmasını kolaylaştırma (madde 190).
f) Parada sahtecilik (madde 197), para ve kıymetli damgaları yapmaya yarayan araçların üretimi ve ticareti (madde 200), mühürde sahtecilik (madde 202).
g) Fuhuş (madde 227).
i) Deniz, demiryolu veya havayolu ulaşım araçlarının kaçırılması veya alıkonulması (madde 223) ya da bu araçlara karşı işlenen zarar verme (madde 152) suçları.

(2) Bu suçlardan dolayı Türkiye’de yargılama yapılması, bazı hallerde Adalet Bakanının talebine bağlıdır.

(3) Bazı suçlarda yabancı ülkede mahkûmiyet veya beraat kararı verilmiş olsa bile, Adalet Bakanının talebi üzerine Türkiye’de yeniden yargılama yapılır.

Yurt Dışında İşlenen Bazı Suçlarda Türkiye’nin Doğrudan Yetkisi

TCK Madde 13, ceza hukukunda “evrensel yetki” ve “koruma ilkesi”nin uygulandığı önemli düzenlemelerden biridir. Bu madde ile bazı ağır ve toplum açısından son derece önemli suçlar bakımından, suçun nerede işlendiğine bakılmaksızın Türk kanunlarının uygulanması kabul edilmiştir.

Bu düzenleme sayesinde, belirli suçlar bakımından failin vatandaş veya yabancı olması fark etmeksizin Türkiye’de yargılama yapılabilmektedir.

Kapsama Giren Suç Türleri

Madde 13’te sayılan suçlar, genellikle:

• Devletin güvenliğini ve anayasal düzeni ilgilendiren suçlar,
• İnsan onuruna ve temel haklara ağır şekilde zarar veren fiiller,
• Uluslararası nitelik taşıyan ağır suçlar,
• Kamu düzenini ve toplum sağlığını ciddi biçimde tehdit eden eylemler

olarak belirlenmiştir.

Özellikle işkence, uyuşturucu ticareti, çevreyi kasten kirletme, parada sahtecilik ve ulaşım araçlarına yönelik ağır suçlar bu kapsamda yer almaktadır.

Failin Uyruğu ve Suçun Yeri Önem Taşımaz

Bu madde kapsamında:

• Fail Türk vatandaşı da olabilir, yabancı da olabilir.
• Suç tamamen yabancı bir ülkede işlenmiş olabilir.

Buna rağmen, kanunda sayılan suçlar bakımından Türk ceza kanunları uygulanır ve Türk mahkemeleri yetkili hale gelir.

Bu yönüyle Madde 13, klasik “ülkesellik ilkesi”nin istisnalarından biridir.

Adalet Bakanının Talebi ve Yeniden Yargılama

Bazı suçlar bakımından Türkiye’de yargılama yapılabilmesi için Adalet Bakanının talebi aranır. Ayrıca, bazı durumlarda yabancı ülkede daha önce:

• Mahkûmiyet kararı verilmiş olması,
• Beraat kararı verilmiş olması

Türkiye’de yeniden yargılama yapılmasına engel teşkil etmez.

Bu düzenleme, özellikle ağır suçlarda cezasızlığın önlenmesini amaçlamaktadır.

Maddenin Hukuki Amacı

TCK Madde 13 ile hedeflenen temel amaçlar şunlardır:

• Uluslararası nitelik taşıyan ağır suçlarla etkin mücadele etmek,
• İnsan onurunu ve temel hakları korumak,
• Devletin güvenliğini ve kamu düzenini güvence altına almak,
• Cezasızlık riskini ortadan kaldırmak.

Bu madde, Türk ceza hukukunda evrensel ceza adaletine açılan önemli kapılardan biridir.