TCK Madde 115 – İnanç, Düşünce ve Kanaat Hürriyetinin Kullanılmasını Engelleme Suçu

KANUN METNİ

Madde 115 –
(1) Cebir veya tehdit kullanarak, bir kimseyi dini, siyasi, sosyal, felsefi inanç, düşünce ve kanaatlerini açıklamaya veya değiştirmeye zorlayan ya da bunları açıklamaktan, yaymaktan meneden kişi, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

(2) Dini inancın gereğinin yerine getirilmesinin veya dini ibadet veya ayinlerin bireysel ya da toplu olarak yapılmasının, cebir veya tehdit kullanılarak ya da hukuka aykırı başka bir davranışla engellenmesi hâlinde, fail hakkında birinci fıkraya göre cezaya hükmolunur.

(3) Cebir veya tehdit kullanarak ya da hukuka aykırı başka bir davranışla bir kimsenin inanç, düşünce veya kanaatlerinden kaynaklanan yaşam tarzına ilişkin tercihlerine müdahale eden veya bunları değiştirmeye zorlayan kişiye birinci fıkra hükmüne göre ceza verilir.

İNANÇ, DÜŞÜNCE VE KANAAT HÜRRİYETİNİN ENGELLENMESİ SUÇU NEDİR?

Bu suç, bireylerin inanç, düşünce ve kanaatlerini serbestçe oluşturma, açıklama ve yaşama haklarının cebir, tehdit veya hukuka aykırı davranışlarla engellenmesiyle oluşur. Bu haklar, temel anayasal özgürlükler arasında yer almaktadır.

Bu suç;

• düşünce ve ifade özgürlüğüne
  • din ve vicdan hürriyetine
  • yaşam tarzı özgürlüğüne

yönelik koruma sağlayan düzenlemeler kapsamında yer almaktadır.

SUÇUN UNSURLARI

Bu suçun oluşabilmesi için aşağıdaki unsurların birlikte gerçekleşmesi gerekir:

Fail
• Herkes olabilir

Mağdur
• İnanç, düşünce ve kanaat sahibi olan kişiler

Fiil
• Kişiyi inanç veya düşüncesini açıklamaya zorlamak
• Açıklamaktan veya yaymaktan alıkoymak
• İnanç ve yaşam tarzına müdahale etmek
• İbadet ve dini faaliyetleri engellemek

Hukuka Aykırılık
• Cebir, tehdit veya hukuka aykırı başka bir davranışla işlenmesi

MANEVİ UNSUR (KAST)

Bu suç yalnızca kasten işlenebilir.

• Fail, mağdurun düşünce ve inanç özgürlüğüne müdahale ettiğini bilerek hareket eder

SUÇUN KRİTİK ŞARTI (AYIRT EDİCİ UNSUR)

Bu suç bakımından belirleyici temel unsur:

• Bireyin düşünce ve inanç özgürlüğüne zorlayıcı müdahaledir

Bu kapsamda:

• müdahalenin baskı niteliği taşıması gerekir
  • kişinin serbest iradesi ortadan kaldırılmalıdır

FİİL TÜRLERİ

Kanunda üç farklı fiil türü düzenlenmiştir:

• İnanç ve düşünceleri açıklamaya veya değiştirmeye zorlama
  • İnançların açıklanmasının veya ibadetlerin engellenmesi
  • Yaşam tarzına müdahale edilmesi veya değiştirmeye zorlanması

BENZER SUÇLARLA FARKI

Bu suç, siyasi hakların engellenmesi suçu ile karıştırılabilmektedir.

• Siyasi hakların engellenmesinde siyasi faaliyetler hedef alınır
  • Bu suçta ise bireyin inanç ve düşünce alanı korunur

Temel ayrım:

• korunan alan → bireysel inanç ve düşünce özgürlüğü

SUÇUN CEZASI

TCK’ya göre:

• 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası

UYGULAMADA ÖNEMLİ NOKTALAR

• Cebir veya tehdit unsuru çoğu olayda belirleyicidir
  • Müdahalenin somut ve zorlayıcı nitelikte olması gerekir
  • İbadet ve dini faaliyetlerin engellenmesi özel önem taşır
  • Yaşam tarzına müdahale de suç kapsamında değerlendirilir

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

TCK Madde 115, bireyin düşünce, inanç ve yaşam tarzı özgürlüğünü korumaya yönelik temel ceza normlarından biridir. Bu düzenleme ile bireylerin kendi değer ve tercihleri doğrultusunda yaşamaları güvence altına alınmaktadır.

Bu hüküm ile;

• düşünce ve inanç özgürlüğü korunmakta,
  • bireysel yaşam tercihleri güvence altına alınmakta,
  • toplumsal baskı ve zorlamalar yaptırıma bağlanmaktadır.