TCK Madde 57 – Akıl Hastalarına Özgü Güvenlik Tedbirleri

Kanun Metni

Madde 57 –

(1) Fiili işlediği sırada akıl hastası olan kişi hakkında, koruma ve tedavi amacıyla güvenlik tedbirine hükmedilir. Bu kişiler yüksek güvenlikli sağlık kurumlarında koruma ve tedavi altına alınırlar.

(2) Hakkında güvenlik tedbirine hükmedilen akıl hastası, yerleştirildiği kurumun sağlık kurulu tarafından düzenlenen raporda toplum açısından tehlikeliliğinin ortadan kalktığının veya önemli ölçüde azaldığının belirtilmesi üzerine, infaz hâkimi kararıyla serbest bırakılabilir.

Ancak TCK Madde 32/1 kapsamında güvenlik tedbiri uygulanan kişiler bakımından;

• Ağırlaştırılmış müebbet veya müebbet hapis cezasını gerektiren suçlarda en az 1 yıl,
• Üst sınırı 10 yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlarda en az 6 ay

kurumda kalma süresi uygulanır.

(3) Sağlık kurulu raporunda, akıl hastalığının ve işlenen fiilin niteliğine göre tıbbi kontrol ve takibin gerekli olup olmadığı ile gerekli ise kontrol süre ve aralıkları belirtilir.

(4) Tıbbi kontrol ve takip, raporda belirtilen süre ve aralıklarla Cumhuriyet savcılığı tarafından ilgili sağlık kuruluşuna gönderilmek suretiyle gerçekleştirilir.

(5) Tıbbi kontrol ve takip sırasında kişinin toplum açısından tehlikeliliğinin arttığı anlaşılırsa, sağlık kurulu raporuna dayanılarak infaz hâkimliği tarafından yeniden koruma ve tedavi amaçlı güvenlik tedbiri uygulanmasına karar verilir.

(6) (Mülga)

(7) Suç işleyen alkol veya uyuşturucu ya da uyarıcı madde bağımlısı kişiler hakkında da güvenlik tedbiri olarak bağımlılara özgü sağlık kuruluşunda tedavi altına alınmasına karar verilir. Bu tedavi, kişinin bağımlılıktan kurtulmasına kadar devam eder. Sağlık kurulu raporu üzerine infaz hâkimi kararıyla serbest bırakılabilir.

Akıl Hastalarına Özgü Güvenlik Tedbiri Nedir?

TCK Madde 57, fiili işlediği sırada akıl hastalığı nedeniyle cezai sorumluluğu bulunmayan kişiler hakkında uygulanacak güvenlik tedbirlerini düzenlemektedir.

Bu düzenlemenin temel amacı:

• Toplum güvenliğini korumak,
• Akıl hastalığı bulunan kişilerin tedavi edilmesini sağlamak,
• Ceza yerine koruyucu ve tedavi edici bir sistem oluşturmaktır.

Bu nedenle akıl hastalarına yönelik uygulanan tedbirler ceza değil, güvenlik tedbiri niteliğindedir.

Akıl Hastaları Hakkında Uygulanan Tedbir

Fiili işlediği sırada akıl hastası olduğu tespit edilen kişiler hakkında:

• Hapis cezası verilmez,
• Bunun yerine koruma ve tedavi amaçlı güvenlik tedbiri uygulanır.

Bu kişiler yüksek güvenlikli sağlık kurumlarında tedavi altına alınır.

Bu kurumlar hem tedavi hem de toplum güvenliğini sağlama amacıyla faaliyet gösterir.

Kurumdan Serbest Bırakılma

Akıl hastası kişinin sağlık kurumundan serbest bırakılabilmesi için:

• Sağlık kurulunun hazırladığı raporda kişinin toplum açısından tehlikeliliğinin ortadan kalktığının veya önemli ölçüde azaldığının belirtilmesi gerekir.

Bu rapora dayanarak infaz hâkimi serbest bırakma kararı verebilir.

Ancak bazı ağır suçlar bakımından kurumda kalınması gereken asgari süreler öngörülmüştür.

Tıbbi Kontrol ve Takip

Serbest bırakılan kişi tamamen denetimsiz bırakılmaz.

Sağlık kurulu raporuna göre:

• Belirli aralıklarla tıbbi kontrol ve takip yapılır.

Bu kontroller:

• Cumhuriyet savcılığı tarafından
• Yetkili sağlık kuruluşlarına gönderilmek suretiyle

gerçekleştirilir.

Bu uygulama kişinin toplum açısından yeniden tehlike oluşturup oluşturmadığını izlemeyi amaçlar.

Yeniden Güvenlik Tedbiri Uygulanması

Tıbbi takip sırasında kişinin:

• Akıl hastalığının ağırlaştığı,
• Toplum açısından tehlikeliliğinin arttığı

tespit edilirse;

infaz hâkimliği kararıyla kişi hakkında yeniden güvenlik tedbiri uygulanabilir ve tekrar sağlık kurumuna yerleştirilebilir.

Alkol ve Uyuşturucu Bağımlıları

Madde 57 ayrıca bağımlılık durumlarında uygulanacak tedbirleri de düzenlemektedir.

Suç işleyen;

• Alkol bağımlıları,
• Uyuşturucu veya uyarıcı madde bağımlıları

hakkında da güvenlik tedbiri uygulanarak bağımlılara özgü sağlık kurumlarında tedavi altına alınmalarına karar verilebilir.

Tedavi süreci:

• Kişinin bağımlılıktan kurtulmasına kadar devam eder.

Hukuki Değerlendirme

TCK Madde 57, ceza hukukunda ceza sorumluluğu bulunmayan kişilere uygulanacak güvenlik tedbirlerini düzenleyen önemli bir hükümdür.

Bu düzenleme sayesinde:

• Akıl hastalığı bulunan kişilere ceza verilmesi yerine tedavi uygulanmakta,
• Toplum güvenliği korunmakta,
• Suçun tekrar işlenmesi riskinin tıbbi tedavi yoluyla azaltılması amaçlanmaktadır.

Bu yönüyle akıl hastalarına özgü güvenlik tedbirleri, ceza hukukunda koruyucu ve rehabilite edici yaklaşımın önemli bir örneğidir.